Πρωτογενή Πλεονάσματα με Αύξηση του Δημοσίου Χρέους!

Με κριτήριο τους όρους του τρίτου μνημονίου, αν η Ελλάδα το 2013 πετύχει πρωτογενές κρατικό πλεόνασμα, είναι πολύ πιθανό να γίνει προς το τέλος του χρόνου τρίτο κούρεμα του ελληνικού δημοσίου χρέους. Για προπαγανδιστικούς λόγους, λόγω των επερχόμενων ευρωεκλογών και δημοτικών εκλογών το 2014, η εγχώρια τρόικα (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, ΔΗΜΑΡ) υποστηρίζει ότι η επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος στη γενική κυβέρνηση, θα σηματοδοτήσει την απαρχή της σταδιακής μείωσης του δημοσίου χρέους. Δηλαδή, οι ντόπιοι προπαγανδιστές των μνημονίων, θεωρούν ότι η εμφάνιση πρωτογενών κρατικών πλεονασμάτων, ως από μηχανής θεός, συνεπάγεται την αυτόματη ελάττωση του δημοσίου χρέους.

Όπως θα φανεί στη συνέχεια της ανάλυσής μου, τέτοιες απόψεις δεν έχουν κανένα επιστημονικό έρεισμα και όσοι κουτοπόνηρα τις επικαλούνται εξυπηρετούν σκοπιμότητες ψηφοθηρικού χαρακτήρα. Τι είναι όμως το πρωτογενές αποτέλεσμα; Το πρωτογενές αποτέλεσμα προκύπτει από τη διαφορά μεταξύ κρατικών δαπανών και εσόδων, χωρίς τα τοκοχρεολύσια για την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους να περιλαμβάνονται στις δαπάνες. Όταν στις δημοσιονομικές δαπάνες δεν συνυπολογίζονται οι τόκοι και τα χρεολύσια, οι συγκεκριμένες δαπάνες αποκαλούνται πρωτογενείς. Αν τα δημόσια έσοδα υπερβαίνουν τις πρωτογενείς δαπάνες, το κράτος έχει πρωτογενές πλεόνασμα (+). Απεναντίας, αν τα δημόσια έσοδα είναι μικρότερα των πρωτογενών δαπανών, το κράτος έχει πρωτογενές έλλειμμα (-).

Ως γνωστόν, οι τόκοι αφορούν την εξυπηρέτηση του δημοσίου χρέους και τα χρεολύσια την αποπληρωμή του. Με βάση τα στοιχεία του ΔΝΤ (Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) και μετά την υλοποίηση των δύο κουρεμάτων του δημοσίου χρέους, στις 31.12.2012 το χρέος της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκε σε 307 δις ευρώ (€). Για το 2013, οι δαπάνες τόκων και χρεολυσίων για την εξυπηρέτηση του χρέους της γενικής κυβέρνησης, προβλέπονται σε 6,4 και 52,9 δις €, αντίστοιχα. Η ενδεχόμενη μείωση του χρέους της γενικής κυβέρνησης, θα απαιτούσε πρωτογενές πλεόνασμα άνω των 6,4 δις €, ώστε το πλεόνασμα να κάλυπτε τους τόκους και το περίσσευμα να συνέβαλε στην ελάττωση του χρέους. Για παράδειγμα, αν το 2013 το κράτος είχε πρωτογενές πλεόνασμα 20 δις €, τότε τα 6,4 δις € θα προορίζονταν για την χρηματοδότηση των τόκων και με τα υπόλοιπα 13,6 δις € (20,0 – 6,4=13,6) θα επιτυγχανόταν η πτώση του χρέους στα 293,4 δις € (307,0-13,6=293,4).

 Η κυβέρνηση προσδοκά για το 2013 στην επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος της γενικής κυβέρνησης 1,1 δις € ή 0,6% του ΑΕΠ, που σημαίνει ότι το χρέος της γενικής κυβέρνησης θα σημειώσει περαιτέρω άνοδο. Δοθέντος ότι το αναμενόμενο πρωτογενές πλεόνασμα των 1,1 δις €, καλύπτει ελάχιστο μέρος των τόκων και καθόλου το ποσό των 52,9 δις € που αφορά τα χρεολύσια, συνάγεται ότι το 2013 το δημόσιο χρέος της Ελλάδος θα παρουσιάσει αισθητή αύξηση. Πράγματι, το ΔΝΤ στην περιοδική του έκθεση, Fiscal Monitor (Απρίλιος 2013), επισημαίνει ότι στην Ελλάδα την περίοδο 2012-2013, το χρέος της γενικής κυβέρνησης ως ποσοστό του ΑΕΠ από 158,5% θα εκτοξευτεί σε 179,5%. Δηλαδή, με κριτήριο τα στοιχεία του ΔΝΤ, βασικού εταίρου της τρόικας, την περίοδο 2012-2013 το δημόσιο χρέος της χώρας μας, θα σημειώσει περαιτέρω αύξηση κατά 21,5 δις €.

Η αναμενόμενη εντυπωσιακή άνοδος του δημοσίου χρέους κατά τη διάρκεια του 2013, οφείλεται σε κρυφά δημοσιονομικά ελλείμματα και παλαιά χρέη (ομόλογα) που λήγουν μέσα στο 2013, με συνέπεια η κάλυψή τους να γίνεται με νέο δανεισμό, δανεισμός ο οποίος αναλύεται λεπτομερώς στις σελίδες του μνημονίου. Παράλληλα, το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο στην επιδίωξή του να πετύχει τον στόχο των πρωτογενών πλεονασμάτων, είναι εμφανές ότι χρηματοδοτεί τρέχουσες κρατικές δαπάνες με πιστωτικά έσοδα, δηλαδή εθνικό δανεισμό, με επακόλουθο την εικονική συγκράτηση των δαπανών και την αναπόφευκτη ανύψωση του δημοσίου χρέους. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι η χάλκευση των δημοσιονομικών στοιχείων γίνεται με την ανοχή της τρόικας.

Το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο φαίνεται ότι γνωρίζει πολύ καλά την τέχνη του μαγειρέματος των στατιστικών στοιχείων. Δεν θα πρέπει να μας διαφεύγει ότι με χαλκευμένα δημοσιονομικά στοιχεία, η χώρα μας εισήλθε την 1η Ιανουαρίου 2002 στην Ευρωζώνη. Τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στον πίνακα του κειμένου, παρουσιάζουν ενδιαφέρον και δίνουν αποστομωτική απάντηση σε δήθεν “ειδικούς” περί τα δημόσια οικονομικά. Την περίοδο 1994-2008 η γενική κυβέρνηση για 9 ημερολογιακά έτη είχε πρωτογενή πλεονάσματα σωρευτικής αξίας 32,4 δις €. Παρά την ύπαρξη των πρωτογενών πλεονασμάτων κατά την περίοδο 1994-2008, το χρέος της γενικής κυβέρνησης από 77 εκτινάχτηκε σε 263,2 δις €.

Αξιοσημείωτη είναι η διαπίστωση ότι την περίοδο 1994-2008, αν και ο μέσος αναπτυξιακός ρυθμός της χώρας ήταν 3,6% και το κράτος πέτυχε στη διαχείρισή του πρωτογενή πλεονάσματα, ωστόσο σε απόλυτες τιμές το χρέος της γενικής κυβέρνησης αυξήθηκε 3,42 φορές. Δηλαδή, σε περιόδους πραγματοποίησης αξιόλογων αναπτυξιακών ρυθμών και επίτευξης πρωτογενών πλεονασμάτων, το δημόσιο χρέος της χώρας ακολουθούσε την ακάθεκτη ανοδική του πορεία. Είναι, ναι ή όχι, ελληνική πρωτοτυπία, η επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων με αύξηση του δημοσίου χρέους;

Τα διδάγματα που εξάγονται από τις ανωτέρω διαπιστώσεις και την αμερόληπτη ανάλυση των στοιχείων που περιέχονται στον πίνακα είναι:

1) Τα κρατικά πρωτογενή πλεονάσματα δεν συνεπάγονται τη μείωση του δημοσίου χρέους. Στην περίπτωση της Ελλάδος, η διάρθρωση των κρατικών δαπανών, ο βαθμός μαγειρέματος των δημοσιονομικών δαπανών, το μέρος του χρέους που απεικονίζεται σε “συμφωνίες ανταλλαγής” (swaps), κ.ά., είναι σαφέστατο ότι παίζουν καθοριστικό ρόλο στη μελλοντική συμπεριφορά του δημοσίου χρέους. Για παράδειγμα, αν ο κρατικός προϋπολογισμός περιλαμβάνει «κρυφές» δαπάνες, που δεν συγκαταλέγονται στις επίσημες δημοσιονομικές δαπάνες, αναπόφευκτο είναι τα υφιστάμενα κρυφά ελλείμματα να τροφοδοτούν διαχρονικά την ανοδική τάση του χρέους.

2) Δεδομένης της σφοδρότατης ύφεσης που διέρχεται η εθνική μας οικονομία μετά το 2008 και σε συνδυασμό με τα δυσβάστακτα μελλοντικά χρέη που απορρέουν από τις συμβάσεις των μνημονίων, η οποιαδήποτε μελλοντική μείωση του δημοσίου χρέους, θα απαιτούσε σε ορίζοντα εικοσαετίας την επίτευξη μέσων ρυθμών ανάπτυξης τουλάχιστον 5%. Κατ’ αυτό τον τρόπο, το κράτος θα συγκέντρωνε τους αναγκαίους φορολογικούς πόρους, ώστε τα πρωτογενή πλεονάσματα να επαρκούσαν για την πολυπόθητη δραστική μείωση του δημοσίου χρέους. Και τούτο με την προϋπόθεση ότι οι κυβερνήσεις θα νοικοκύρευαν την δημόσια διοίκηση, θα προέβαιναν στην περιστολή της διαφθοράς και θα πάτασσαν τις άνομες παραοικονομικές δραστηριότητες (φοροδιαφυγή, ξέπλυμα μαύρου χρήματος, εισφοροδιαφυγή, λάδωμα πολιτικών προσώπων, λαθρεμπόριο, κ.ά.).

3) Στις άμεσες προτεραιότητες θα πρέπει να είναι ο ακριβής προσδιορισμός του χρέους του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Σε πρόσφατη αρθρογραφία μου, με την παράθεση αδιάσειστων στατιστικών στοιχείων, έχω υποστηρίξει ότι το χρέος του ευρύτερου δημόσιου τομέα, δηλαδή το συνολικό δημόσιο χρέος της Ελλάδος, προσεγγίζει σήμερα τα 500 δις €. Το χρέος αυτό είναι γιγαντιαίο για το μέγεθος της ελληνικής οικονομίας και αδύνατον να εξυπηρετηθεί σε συνθήκες παρατεταμένης ύφεσης του οικονομικού μας συστήματος. Η εξυπηρέτηση ενός τόσο τεράστιου κρατικού χρέους, θα απαιτούσε την επόμενη εικοσαετία αξιόλογους μέσους αναπτυξιακούς ρυθμούς π.χ. 5% ή 6%, ώστε να διασφαλίζονταν εκείνα τα σημαντικά πρωτογενή πλεονάσματα, που θα συντελούσαν στην πολυπόθητη μείωσή του.

Έτη

Πρωτογενές Έλλειμμα

ή Πλεόνασμα (δις €)

Χρέος Γενικής

Κυβέρνησης(δις €)

ΑΕΠ

(δις €)

Χρέος Γενικής Κυβέρνησης

ως % του ΑΕΠ

1994

3,3

77,0

79,2

97,2

1995

1,8

86,8

88,7

97,9

1996

3,8

97,8

97,5

100,3

1997

3,7

105,2

107,9

97,5

1998

5,2

111,9

117,3

95,4

1999

5,4

118,6

125,0

94,9

2000

5,0

140,9

135,0

104,4

2001

2,9

151,9

145,1

104,7

2002

1,3

159,2

155,2

102,6

2003

-1,2

168,0

170,9

98,3

2004

-4,8

183,2

183,6

99,8

2005

-1,9

195,3

193,0

101,2

2006

-2,7

224,2

208,6

107,5

2007

-4,5

239,3

223,2

107,2

2008

-11,2

263,1

233,2

112,9

2009

-24,3

299,7

231,1

129,7

2010

-10,9

329,5

222,2

148,3

2011

-4,8

355,2

208,5

170,3

2012

-2,7

307,0

193,7

158,5

2013

1,1

328,5

183,0

179,5

Advertisements
This entry was posted in Δημόσια Οικονομικά and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.